DOMÍNIO PRIVADO NO PÚBLICO ESTADO

DOMÍNIO PRIVADO ESTADO, DOMÍNIO PÚBLICO ESTADO NO PROPRIEDADE ABANDONADA 


Considera ba ações ne’ebe Secretaria de Estado dos Assuntos de Toponímia e Organização Urbana (SEATOU) halao iha fat-fatin, principalmente iha capital DILI, halo com que ema hotu hakfodak no laran tauk ka sente inseguro ituan ba rai no uma ne’ebe nia usa ba.

Husi ações hirak ne’e mós mak halo com que público rona bebeik termos sira hanesan: DOMÍNIO PRIVADO ESTADO, DOMÍNIO PÚBLICO ESTADO NO PROPRIEDADE ABANDONADA.

Mas hau fiar katak ema barak ladauk compreende significado husi termos hirak ne’e.

Ho nune’e, hanesan jovem no hanesan cidadão timorense ne’ebe iha conhecimento ituan kona-ba assunto refere hau iha responsabilidade moral atu partilha ba público hodi esclarece ituan dúvidas sira nebe iha. 


Bem 

Termos sira referido iha leten ne’e nia diferença saida?

Saida mak lei koalia kona-ba termos hirak ne’e?

Área hirak ne’e público bele usa ka lae? ou melhor iha dalan para público usa ka lae? ka tenke suru halo mamuk hotu? 


Tuir leis sira kona-ba rai (Lei 1/2003, Lei 13/2017, Lei 8/2017, DL 19/2004, DL 65/2022, Código Civil Timorense, nst..), define katak:


Domínio privado estado: 

  • Rai sira nebe uluk administração portuguesa no indonésia usa (uluk usa ba kantor, eskola sira, perumahan sira, usa ba atividade agrícola, nst..)
  • Rai neébe dadaun ne’e estado timorense utiliza hela (hanesan edifício ka kantor sira instituições estado nian) 
  • Rai sira nebe nain laiha ka rai mamuk sira (terrenos baldios) 
  • Direitos anteriores secundários nebe reverte fali ba estado. (Katak rai hirak ne’ebe uluk ema timoroan nian ou estrangeiro nian, ne’ebe nain la mai regista ka la mai halo REIVINDICAÇÃO iha 2004 depois de Lei número 1/2003 ne sai tiha, ne’e reverte ba estado timorense. Ou seja, iha lei refere fó prazo TINAN IDA atu ema hotu2 nebe sente katak iha rai iha Timor, obrigatoriamente halo reivindicação ba equipa Terras e Propriedades nebe halo recolhimento de dados. Além de iha Timor, equipa mos recolha reclamações sira iha Indonésia, Portugal, Australia no seluk tan. Se la halo reclamação iha prazo nebe determinado significa nia reverte ba estado, ou tama ba domínio privado estado) (bele haré detalho iha art. 9 da lei 13/2017)


Domínio público estado 

  • Rai sira nebe ba uso público, rai sira ne’ebe utiliza ba necesidade pública, ba interesse público ou interesse coletiva, hanesan estradas, rua, avenida, praça, jardins, 50 metros husi tasi ibun, mota ninin sira, foho lolon, aeroporto sira, portos sira, no seluk tan nebe lei define tiha ona (Bele haré detalho iha Art. 8 da Lei 13/2017) 

Propriedade Abandonada


• Rai sira nebe pertence ba cidadão nacionais no estrangeiro nebe dadaun ne’e iha hela estrangeiro.

Obs: sira nebe halo reivindicação durante período tinan ida nebe estado determina hanesan hau menciona tiha ona iha letene. Ida nebe la halo reclamação ne’e converte ona ba domínio privado estado


• Rai sira ne’e temporariamente estado mak administra, liu husi contrato de arrendamento sira nebe lao dadauk iha território laran tomak (Art. 15 da Lei 1/2003) 


Agora, 

Iha dalan para população bele usa rai sira ne’e ka lae?

Iha 

Mak regulariza liu husi contrato de arrendamento hodi selu taxa ba estado fula-fulan. 


Selu to’o tinan hira no ami bele sai nain ka lae?

Ne’e assunto ketak ida e hau descreve ona nia resposta iha postagem sira seluk. Bele scroll hodi lê


Obrigado e um abraço 

#timoroanlaorai🇹🇱

Comentários

Postagens mais visitadas deste blog

PROCESSO ATU TRATA SERTIFICADO RAI IHA TIMOR-LESTE

Modelo certificado rai Timor-Leste

PROCESSO FAAN/SOSA RAI NEBE LOS IHA TIMOR-LESTE