Assunto sira kona-ba rai nian trata iha nebe?
Dala barak komunidade hateten “Agraria nia kantor ne barak los, ami lahatene atu ba los ida nebe.”
Nia resposta LOS DUNIK
Mas hau descreve iha ne’e hodi facilita ita boot sira vida
Ministério da Justiça (MJ)
⬇️
Secretaria de Estado das terras e Propriedades (SETP)
⬇️
Direção Geral das Terras e Propriedades (DGTP)
➡️Direção Nacional dos Serviços Cadastrais (DNSC)
➡️Direção Nacional das Terras e Propriedades (DNTP)
➡️Direção Nacional de informação Geospacial (DNIG)
➡️UNIDADE DE ARRENDAMENTO DE BENS IMÓVEIS DO ESTADO (UABIE). Unidade ida ne’e diretamente subordinado ba Ministro da Justiça.
➡️Serviços das Terras e Propriedades e Serviços Cadastrais Municipais (STPSC)
↪️ fora husi ida ne’e iha instituição autônoma ida nebe hanaran Comissão de Terras e Propriedades (CTP)
Husi direções sira nebe hau menciona iha leten, cada um iha ninia competências no papel nebe la hanesan, mas hau sei la apresenta competências sira iha ne’e, hau sei direta deit ba oinsa atu bele responde ita boot sira nia preocupação:
1. Karik ita boot hakarak atu sukat rai privado ho objetivo atu hetan certificado➡️ hakerek pedido ida dirige ba iha DNSC ho nia assunto atu hetan título nain ba rai. Explica claro iha ita boot nia pedido razão saida mak ita hakarak hetan certificado ho urgência. (Bele mos dirige pedido refere ba iha SETP ou DGTP, mas de qualquer forma se mak atu responde ita boot nia pedido mak DNSC)
2. Karik atu husu licença construção➡️ hato,o carta pedido ba iha DNE (Direção Nacional de Edificações), husi neba DNE sei halo nia processo no sei encaminha mai iha DNSC hodi bele emite informação kona-ba estatuto rai nian. Ho informação no planta cadastral nebe DNSC prepara, sei encaminha fali ba iha DNE hodi emite licença construção. Sim, ita nia leis sira hateten, atu harí QUALQUER construção, principalmente, iha área urbana tenke hetan licença husi DNE antes.
3. Atu harí posto de gasolina tenke hato,o pedido ba iha ANPM, em seguida ANPM sei trata nia processo no sei encaminha mai iha DNSC hodi emite informação kona-ba estatuto rai. Ho informação no planta cadastral nebe DNSC prepara, sei encaminha fali ba ANPM atu emite licença refere
4. Dala barak mos balun hakarak atu hatene deit informação kona-ba rai sira nebe sukat durante projeto SNC, bele ba iha DNSC (Cadastro) iha Balide hodi confirma. Obs: infelizmente, dadaun ne’e sistema avariado hela então ladauk bele atende questão ida ne.
5. Atu aluga uma no rai estado ba fins hanesan: hela fatin, comércio no edifício➡️ hato,o pedido ba iha DNTP ho assunto atu aluga propriedade estado ba fins nebe temi iha leten. Iha municípios sira bele haruka ba iha STPSC municipais ho objetivo nebe hanesan. (Bele mos dirige pedido refere ba iha SETP ou DGTP, mas de qualquer forma se mak atu responde ita boot nia pedido mak DNTP).
Mas dala barak nebe acontece mak comunidade sira nebe ocupa ona uma no rai estado, principalmente husi 1999 mai, inclui uma abandonado (uma nebe dadaun ne nain iha hela estrangeiro no ladauk adquiri fali nia cidadania timorense) hetan notificação husi Terras e Propriedades hodi regulariza ka tuir contrato de arrendamento hodi selu taxa ba estado. Quando hetan ona notifikasaun quer dizer ita boot sira iha obrigasaun hodi ba regulariza ho estado ocupação refere iha DNTP
6. Iha ona contrato maibe contrato mate ona, renova iha nebe? Hakarak troka fali naran iha contrato, trata iha nebe no bainhira mak bele troka naran?
Sira ne,e hotu ita boot sira bele trata iha DNTP, nune mos iha órgão seluk ida ho naran UNIDADE DE ARRENDAMENTO DE BENS IMÓVEIS DO ESTADO (UABIE), nebe foka especificamente ba contrato sira nebe lao ona, quando la selu, quando la renova, quando halo subcontrato, etc. ne'e UABIE mak sei atende.
7. Karik iha problema rai ou disputa, tanto disputa baliza quanto disputa titularidade, bele hato,o pedido ba iha DNTP, CTP ou Tribunal.
Hau esclarece iha ne’e:
a). karik hato,o ba DNTP neé ho objetivo atu halo MEDIAÇÃO, quer dizer que ita boot nai rua la consegue ona soluciona ita boot sira nia problema então precisa que DNTP sai mediador hodi buka solução ba problema nebe ita boot sira iha. Resultado husi meios ida ne’e sei emite acta de concordância ida karik parte rua concorda malu ho solução nebe mediador propoin.
Iha ne’e ita sedauk bele emite certificado rai nia, mas nia vantagem mak relasaun familiar ou vizinhança entre parte rua sei bele metin nafatin tamba nain rua concorda hodi koalia tuir malu deit. (informação detalhe liu bele direta ba husu iha DNTP)
b). Karik problema refere hato,o ba CTP ou Tribunal, instituições sira ne’e sei resolve tuir mecanismos sira nebe lei define tiha ona hodi resolve problema nebe ita boot apresenta. Vantagem boot husi meios ida ne’e maka parte ida nebe sai vitorioso iha disputa refere sei hetán título rai nian ka certificado rai nian, mas claro katak ida tenke lakon no seluk tenke manan então relação entre parte rua sei la hanesan antes. (informação detalhe liu bele direta ba husu iha CTP)
Obs: Cada instituições iha ninia requisitos rasik atu ita boot hatama pedido de disputa. Necessário visita instituições sira ne’e hodi hatene requisitos refere
Obs: SETP, DGTP, DNTP, UABIE no Comissão Terras, endereço iha BEBORA, Registro Natariado nia sorin
DNSC (Cadastro) endereço iha Balide/ex edifício SNC
Mais ou menos ida ne’e mak hau bele esclarece, hein katak bele ajuda ita boot sira
Um abraço
Comentários
Postar um comentário